Geld moet rollen

Quizvraag: welk Europees land heeft dit jaar de grootste economische groei? Drie keer raden. Fout… Fout… Fout! Juiste antwoord: Albanië. De economie van het voormalig Oostblokland groeit dit jaar met 5,4 procent. Ter vergelijking; die van Nederland krimpt met 3,5 procent. Ja, het kan verkeren.

In 1997 deden bijna alle inwoners van Albanië mee aan een reusachtig piramidespel. Aanvankelijk leek er geen vuiltje aan de lucht. Albanezen die al vroeg hun spaargeld in de piramide hadden gestopt, maakten enorme rendementen. Dat trok veel nieuwe deelnemers. Met hun inleg werden de winsten uitgekeerd aan degenen die boven hen in de piramide zaten.

Alles ging goed, totdat op een dag het spaargeld van álle Albanezen in de piramide zat. Toen stokte de toevoer van geld. De piramide groeide niet meer, rendementen konden niet meer worden uitgekeerd en het zaakje stortte als een kaartenhuis in elkaar. Chaos en complete anarchie waren het gevolg.

Het westen keek meewarig toe. Wie trapt er nu in een piramidespel? Die rare Albanezen ook met hun vierkante Slavische koppen, trainingspakken uit 1962 en echtgenotes met snor. Hoe dom kun je zijn?

Nee, dan wij, twaalf jaar later. Onze economie is gebaseerd op één principe: geld uitgeven. Er moet geïnvesteerd worden, want zonder groei stort alles in. Zo werkt het met aandelen en zo werkt het met beleggingen. Je stopt ergens geld in en hoopt op een wonderbaarlijke vermenigvuldiging. Wie op tijd koopt of verkoopt, wint. Wie te laat in- of uitstapt, verliest. Dat is het spel en zo wordt het gespeeld. De financiële wereld is één grote gokhal.

In Albanië was het overgrote deel van de bevolking, dat te laat instapte, de pineut. Bij ons is het niet anders. Pensioenfondsen bevriezen honderdduizenden pensioenen omdat het even tegenzat op de beurs. Gegokt en verloren. Het balletje viel op rood en niet op zwart. Om precies diezelfde reden houden we met vele miljarden aan belastinggeld de piramides van ING, Aegon en Fortis overeind. Fortis dat, zo blijkt nu, over 2008 een nettoverlies boekte van 28 miljard euro.

Hoe nu verder? Niemand die het weet, maar misschien kunnen we iets leren van Albanië. Daar stortte de piramide in. En toen? Toen begonnen ze gewoon opnieuw, met een schone lei. Misschien een idee?