Zaken zijn zaken

“Telefoonnummer nodig? Bel 1888 en we verbinden u direct door. Makkelijk toch?” Ja, maar bovenal heel erg duur, want wat 1888 er niet bij vertelt, is dat de teller na het doorverbinden met het gezochte nummer blijft doorlopen à 70 cent per minuut. Volgens OPTA, de toezichthouder op de telecommarkt, is deze handelswijze niet eens illegaal: “zolang ze van tevoren zeggen dat het gesprek 70 cent kost, houden ze zich keurig aan de regels”. En zo denkt KPN, de uitbater van 1888, er ook over. Het bedrijf is zich van geen kwaad bewust. Andere nummerinformatiediensten als 1850 doen het ook. En die vragen 80 cent per minuut.

Mooi is dat, hoe bedrijven redeneren. Zaken zijn zaken. Ze handelen toch niet in strijd met de wet? Nou dan. Die gespeelde onschuld doet je als consument wel eens twijfelen. Ben ik nu gek? Nee, grote bedrijven zijn gek. Wie wil weten waarom zij op deze wijze zaken doen, kan ik de documentaire The Corporation (ook te zien via YouTube) van harte aanbevelen.

In deze documentaire wordt eerst uitgelegd dat grote bedrijven dezelfde rechtspositie hebben als individuen van vlees en bloed. Daarna komt de Canadese psychiater Robert Hare aan het woord. Hij stelde zichzelf de volgende vraag: als grote bedrijven net mensen zijn, wat voor persoonlijkheid hebben ze dan? Zijn conclusie: grote bedrijven lijken in hun gedrag beangstigend veel op psychopaten.

Ga maar na: net als psychopaten zijn grote bedrijven kil, egocentrisch (de eigen winst staat voorop) en immuun voor menselijke gevoelens (massaontslagen om zo de winst te vergroten). Ook tonen ze onechte emoties (reclame) en onverantwoordelijk gedrag (woekerpolissen). Ze manipuleren (kleine lettertjes), lijden aan grootheidswaanzin (wij zijn het beste bedrijf) en zijn niet in staat tot enige vorm van zelfreflectie (bonussen).

De praktijkvoorbeelden liggen voor het oprapen; van de kwajongensstreek van 1888 tot en met de farmaceutische industrie die jarenlang de productie van goedkope Aidsremmers tegenhield.
Zal het ooit beter worden? Iedere psychiater weet dat psychopaten niet of nauwelijks te behandelen zijn. Ze zien simpelweg niet in waarom ze iets aan zichzelf zouden moeten veranderen. Zo is dat ook met grote bedrijven; het geweten ontbreekt.

Scroll naar top